FAQ: De Naald

15-Jul-2002

Sferische naaldvormWaarom is de vorm van de naald belangrijk?

De groef kan muziekale informatie bevatten met een enorm detail. Dat maakt dat er modulaties in de groef tot wel 1 millioenste centimeter correct weergegeven dienen te worden. Logisch dat er nogal wat eisen worden gesteld aan de naald die al dit moois uit de groef moet destilleren en overbrengen aan de versterker electronica. De vorm van de naald speelt hierin een cruciale rol.

De slijpvorm van de naald helpt om details in de groef beter tot hun recht te laten komen. De meest simpele naaldvorm is de Spherical (ronde) variant, die heeft rondom een gelijke radius. Hoewel dit een vaak voorkomende en goedkope slijpwijze is is deze minder geschikt om met veel detail de muziek weer te geven.

Rechts in de figuur is goed te zien (maar wel zeer schematisch) dat deze naaldvorm slechts op een paar punten contact met de groef heeft. Als gevolg hiervan wordt het gewicht van de naald niet goed verdeeld en slijten plaat en naald harder.

 

Elliptische naaldvormEen goede naald heeft aan de voorzijde een grotere radius dan aan de zijkant waar contact met de groef gemaakt wordt. Omdat daar de radius klein is wordt er zo kort mogelijk contact gemaakt met de groef en daardoor kan de naald snelle veranderingen in het groeflandschap goed oppikken en worden alle details in de muziek goed weergegeven.

Daarnaast maakt een goede naald in verticale richting wel zoveel mogelijk contact met de want van de groef. Hierdoor wordt het gewicht van de naald over een groter oppervlak verdeeld zodat er minder slijtage optreedt.

Links is dit te zien voor een sferisch geslepen naald. Voor Shibata, Fine Line en Micro-Ridge types geldt dit nog sterker. Deze types kunnen wel 3 maal zoveel contact maken als een eenvoudige slijpvorm en slijten draadoor minder, volgen de groef beter en je LP's slijten er ook minder van.

 

Bij Shure™ hebben ze dit in een tabel goed weergegeven (het betreft hier Shure elementen en data):

SHURE TIP GEOMETRIES AND STYLUS MASS

Tip Geometry

Side
Radius

Front Radius

Tip
Mass

Shure Cantilever Type

Stylus
Mass

 

(mil)

(mil)

(Milligrams)

 

(Milligrams)

Micro-Ridge

0.15

3.0

0.015

V15

0.17

Elliptical

0.20

0.7

0.040

T-II

0.37

Biradial

0.40

0.7

0.139

T-I

0.97

Spherical

0.7

---

T-I

---

In deze tabel is goed te zien hoe een MicroRidge slijpvorm door de enorm kleine zij-radius veel meer detail uit de groef kan halen.

Anders is het gesteld met het verticale oppervlak waarmee de naald contact maakt met de groef. Dit contact moet juist maximaal zijn, de naald moet lekker in de groef liggen en het contact met de groefwand moet van boven naar beneden optimaal zijn. De efficientie waarmee dit contact plaatsvindt is erg belangrijk. Ten eerste is de naald daarmee minder gevoelig geworden voor beschadigingen (die overigens vaak aan de oppervlakte zitten), ten tweede is de slijtage van zowel naald als plaat een stuk minder omdat de druk van de naald beter verdeeld wordt over een groter contactoppervlak.

Je kunt dat vergelijken met een gat in de weg. Als je daar met een klein wiel overeen rijdt dat zak je er diep in weg en de kuil wordt enorm goed waargenomen in de wagen. Een auto met grotere wielen heeft een grotere diameter waar het wiel contact maakt met de weg. Het wiel zakt dus lang niet zover weg en de hobbel wordt veel minder waargenomen.

Micro Ridge naaldvormNeem als voorbeeld de Micro-Ridge naald .... deze is op een zeer speciale manier geslepen, met een groot aantal microscopisch kleine voortjes. De slijpwijze zorgt voor een optimaal contact met de groef en de naald slijt zodanig (en slijten doet hij helaas toch) dat er altijd weer een optimaal/vers stukje naald is. Je kunt het vergelijken met zo'n keukenmes dat altijd scherp is, dat heeft ook een groot aantal kerfjes in het snijblad.

 

Een goede naald heeft daarmee dus meer voordelen: Als je op een bazaar of rommelmarkt een paar mooie LP's ziet dan zullen die na het schoonmaken toch nog vaak erg goed klinken. Reden is dat de vorige eigenaar met z'n platenspeler de groef niet over de volledige wand heeft benut (mindere naald) en dat zo'n plaat er misschien wel wat gebruikt uitziet maar een goede naald zit er beter in en haalt er nog jaren mooie muziek uit.

 

Wat is de levensduur van een naald?

Hoe lang gaat een naald nu mee? Zoals hierboven aangegeven is de levensduur van een naald bij normaal gebruik (en dit is niet scratchen) sterk afhankelijk van de slijpvorm en natuurlijk van het gebruikte materiaal, maar ook natuurlijk van de omgeving waarin hij z'n werk moet doen. Een naald is welliswaar vaak van een ongelooflijk hard materiaal gemaakt, zoals diamant, maar zelfs een diamanten naald gaat niet eeuwig mee. Maak hem daarom regelmatig schoon en geef ook de LP's als deze erg vervuild zijn een goede wasbeurt want al die kleine stof en vuildeeltjes werken toch als schuurpapier op de naald.

Iemand had het eens uitgerekend: Gemiddeld legt de naald een afstand van 800 meter af in de groef voor elke LP die je draait. Gemiddeld, want de groef is niet overal even breed, lage tonen hebben meer ruimte nodig dan hoge tonen bij de opname. In ieder geval is de 800 meter een hele prestatie, zeker als je bedenkt dat hij z'n werk in de groeve moest doen met een neerwaartse druk van ca. 1750 kilo per vierkante centimeter en bij een temparatuur die wel 150 graden Celsius kan zijn. Werkend onder deze druk bij deze temperatuur is het voor de naald toch ook een uitputtingslag, hij slijt.

Maar gelukkig wel langzaam: Een gewone ronde naald heeft een levensduur van plusminus 600 uur. Een elliptische 1000 uur, een shibata 1500 uur en een fine line 2000 uur. Een Micro-Ridge haalt de 4000 uur en Jan Allearts maakt ze tot wel 20.000 uur.

Belangrijk is wel dat veel high-end elementen geen mogelijkheid bieden om de naald even te wisselen. De naald en cantilever zijn volledig geintegreeerd in het systeem van het element en dat betekent dat indien de naald versleten is het element retour moet naar de fabriek of naar een specialist om te worden voorzien van een nieuwe tip of om (met korting) omgeruild te worden voor een nieuwe.

Dit betekent overigens niet dat je nu naar de winkel moet gaan rennen om een nieuwe naald of een nieuw element te gaan halen. Als je dagelijk 5 LP's draait dan is dat ca. 4 uur speelduur. Bij gebruik van een elliptische naald toch altijd nog zo'n 250 dagen spelen. De meesten van ons halen die 4 uur per dag bij lange na niet (helaas). Bij de betere elementen voorzien van een micro-ridge naald doe je er een paar jaar mee.

Wanneer moet je de naald vervangen?

Je moet aan vervanging van de naald gaan denken als er een gemis aan hoge tonen begint te ontstaan, als er veel s-sis geluiden optreden of als je toch veel last denkt te hebben van stofruis. In extreme gevallen ken het betekenen dat de naald zelfs overslaat.

Indien je er zelf geen gevoel voor hebt kun je het beste even naar een goede Platoloog gaan. Die ziet in een oogwenk of de betreffende naald is afgesleten/versleten of dat er iets anders aan de hand kan zijn (afstelling naalddruk bijv.).

Verder Lezen?

 

© platenspeler.com 2002.